Refractometers

Invloed van de golflengte op de meting

De brekingsindex van een bepaald monster varieert voor alle materialen met de golflengte van het licht. Deze dispersieverhouding is niet-lineair en karakteristiek voor elk materiaal. In het zichtbare bereik gaat een afname van de brekingsindex gepaard met een toename van de golflengte; in het infrarode golflengtegebied komen zelfs verschillende absorptiemaxima en schommelingen voor.

Voor een hoogwaardige meting met een nauwkeurigheid tot 0,00002 in de brekingsindex moet de golflengte correct worden bepaald. In moderne refractometers kan de golflengte dus worden afgestemd op een bandbreedte van plus/minus 0,2 nanometer.

Invloed van de temperatuur op de meting

De temperatuur heeft een grote invloed op de meting van de brekingsindex. Voor een exacte bepaling moeten het prisma en het monster dezelfde temperatuur hebben. Sommige apparaten passen zich automatisch aan via verwarmings- of koelelementen of wiskundig via interne referentietabellen, de zogenaamde automatische temperatuurcompensatie, afgekort ATC. Bij eenvoudige apparaten zonder ATC moeten de verschillende temperaturen door de bediener met behulp van tabellen worden herleid tot de standaardwaarde van 20 °C.

• In de laboratoriumgeneeskunde wordt een refractometer gebruikt om het totale plasma-eiwit in een bloedmonster en het soortelijk gewicht van de urine in een urinemonster te bepalen.

• In de medicijndiagnostiek wordt een refractiemeter gebruikt om het soortelijk gewicht van menselijke urine te bepalen.
  

• In de gemmologie is de brekingsmeter een van de basisinstrumenten. Edelstenen zijn transparante mineralen en kunnen daarom met optische methoden worden onderzocht.
  

• In de zeeaquaristiek kan het zoutgehalte en het gewicht van het water worden gemeten.
  

• In de automobielindustrie meet het apparaat de concentratie van de koelvloeistof.
  

• Bij het brouwen van bier wordt een refractometer gebruikt om het soortelijk gewicht van het brouwsel te bepalen vóór de gisting. Zo kan de hoeveelheid vergistbare suikers worden bepaald die potentieel in alcohol kunnen worden omgezet.

Als in korte tijd zeer veel monsters automatisch moeten worden gemeten, kunnen moderne automatische refractometers worden gecombineerd met een monsterwisselaar. De refractometer bestuurt de wisselaar en zorgt zo voor een hoge meetdoorvoer.

Veel laboratoria willen niet alleen de index van vloeistoffen meten, maar ook diverse aanvullende parameters zoals dichtheid of viscositeit. Dankzij microprocessorbesturing en een aantal interfaces kunnen automatische refractometers communiceren met computers of andere meettoestellen, zoals dichtheidstesters, pH-meters of viscositeitsmeters, om de waarden op te slaan in een database.